Konut arayanların bütçesini zorlayan masraflara bir yenisi daha eklendi. 2000’li yıllarda sıkça karşılaşılan ve yasal düzenlemelerle yasaklanan “yer gösterme ücreti”, farklı isimler altında yeniden piyasaya sürüldü. Hukukçular uygulamanın açıkça mevzuata aykırı olduğunu belirtirken, sektör temsilcileri artan maliyetlere dikkat çekiyor.
Gayrimenkul piyasasında kiralık ya da satılık daire arayan vatandaşlar, fahiş kira ve yüksek satış bedellerinin yanı sıra yeni bir mali yükle karşı karşıya kaldı. Bazı emlak işletmeleri; portföy araştırması, müşteri kriterlerine uygun ev taraması veya evi fiziksel olarak gezdirmek gerekçesiyle tüketicilerden 2 bin TL ile 5 bin TL arasında peşin ücret talep etmeye başladı.
Ev Bulunamazsa Ücret İade Edilmiyor
Ortaya çıkan yeni modelde emlak danışmanları; bütçe, lokasyon ve oda sayısı gibi kriterler üzerinden bir ay boyunca arama hizmeti sunacağını taahhüt ediyor. Eğer konut tutulur veya satın alınırsa, başlangıçta tahsil edilen bu bedel nihai emlak komisyonundan düşülüyor. Ancak tüketici sunulan alternatifleri beğenmez, başka bir emlakçıdan ev tutar ya da süreçten vazgeçerse ödediği tutar iade edilmiyor. Emlakçılar harcanan mesai, yakıt ve ilan giderlerini gerekçe gösterirken; vatandaşlar ise sonuçlanmayan bir işlem için peşin para ödemek zorunda kalmaktan şikayetçi.
Tüketici Hukukçuları Uyarıyor: “Kanunen Tamamen Yasak”
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan tüketici hukuku uzmanları, uygulamanın hukuki hiçbir zemini bulunmadığının altını çiziyor.
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19. maddesinde yer alan “Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez” hükmünü hatırlatan uzmanlar; bu yasağın ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi kılıflarla delinmeye çalışıldığını vurguluyor. Yetkililer, resmi satış veya kiralama sözleşmesi imzalanmadan vatandaşların hiçbir şekilde ödeme yapmaması gerektiği ve vazgeçme durumunda bu bedele el konulamayacağı uyarısında bulunuyor.
Sektör Cephesi: “Maliyetler Arttı Ancak Yasa Net”
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa ise emlak ofislerinin artan operasyonel giderlerine ve özellikle yüksek ilan portalı ücretlerine işaret etti. Dünyada özel danışmanlık paketlerinin uygulandığını ancak mevcut yönetmeliğe göre taşınmaz gösterme ücreti almanın kesinlikle yasak olduğunu belirten Aşa, suistimallerin önüne geçilmesi için taşınmaz gösterme işlemi ile profesyonel danışmanlık hizmetlerinin sınırlarının mevzuatta net bir biçimde ayrılması gerektiğini ifade etti.
Mevcut yasal çerçevede, taşınmaz alım-satımında taraflardan ayrı ayrı en fazla yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli (+KDV) dışında tüketiciden yer gösterme veya arama adı altında herhangi bir ücret talep edilemiyor.