Türkiye’de konut piyasasının en sıcak gündem maddelerinden biri olan kira artışları, hem kiracıları hem de mülk sahiplerini karşı karşıya getirmeye devam ediyor. Enflasyon rakamları ve piyasa koşulları gerekçe gösterilerek yapılan fahiş zam teklifleri karşısında kiracıların yasal haklarını bilmesi, süreci soğukkanlılıkla yönetebilmek adına kritik önem taşıyor.
Peki, ev sahibiniz yasal sınırların üzerinde bir zam talep ederse ne yapmalısınız? İşte adım adım izlenmesi gereken yol haritası:
1. Yasal Sınırı Kontrol Edin: TÜFE Verileri
Kira artış oranlarında temel belirleyici, Borçlar Kanunu uyarınca 12 aylık TÜFE ortalamasıdır. Geçmiş dönemdeki %25’lik sabit üst sınır uygulaması sona ermiş olsa da, ev sahibinin bu ortalamanın üzerinde zam yapma yetkisi yasal olarak bulunmamaktadır.
Zam oranı hesaplanırken bir önceki ayın değil, son 12 ayın ortalaması baz alınır.
2. Yazılı İletişimi Tercih Edin
Sözlü tartışmalar yerine tüm süreci yazılı belgeler üzerinden yürütmek, olası bir mahkeme sürecinde elinizi güçlendirir. Ev sahibinizle yaptığınız görüşmeleri e-posta veya WhatsApp üzerinden kayıt altına alabilir; anlaşmazlık durumunda ise yasal artış oranını uygulayacağınızı belirten bir bildirim yapabilirsiniz.
3. Kirayı Banka Üzerinden Yatırmaya Devam Edin
Anlaşmazlık çıksa dahi kira ödemeyi aksatmamak en kritik kuraldır. Ev sahibinin zam oranını beğenmeyip kirayı almaması durumunda:
- Yasal artış oranını hesaplayın.
- Bu tutarı banka yoluyla, açıklama kısmına “…. yılı …. ayı kira bedeli” yazarak gönderin.
- Eğer banka hesabı kapatıldıysa, sulh hukuk mahkemesine başvurarak “ödeme yeri tayini” talep edin.
4. Arabuluculuk Döneminden Faydalanın
1 Eylül 2023 itibarıyla kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk dönemi başladı. Dava açmadan önce tarafların arabulucu eşliğinde bir araya gelmesi gerekiyor. Bu aşama, mahkeme masraflarına girmeden ortak bir noktada buluşmak için son köprüdür.
5. Kira Tespit Davası Şartlarına Dikkat
Eğer kira sözleşmeniz 5 yılı doldurmadıysa, ev sahibi “emsaller çok yükseldi” diyerek yasal sınırın üzerinde bir artış dayatamaz. Ancak 5 yıl dolduktan sonra ev sahibi, kiranın piyasa değerine getirilmesi için kira tespit davası açma hakkına sahip olur.
Özetle Ne Yapılmalı?
Evinizden çıkarılma korkusuyla fahiş zamları hemen kabul etmek yerine, yasal sınırları hatırlatmak ve ödemelerinizi bu sınırlar dahilinde düzenli yapmak sizi korur. Unutmayın; kirasını düzenli ödeyen ve yasal zammını yapan bir kiracıyı, sadece “az zam yaptı” gerekçesiyle evden çıkarmak hukuken mümkün değildir.