İşte gayrimenkul okuryazarlığınızı artıracak, tapu dosyalarındaki o kafa karıştırıcı terimlerin sadeleştirilmiş rehberi:
İlk bakışta sadece bir renk farkı gibi görünse de, tapunun rengi mülkün “kimlik kartı” gibidir.
- Mavi Kenarlı Tapular: Genellikle arazi, tarla, bağ veya bahçe gibi üzerinde henüz kat mülkiyeti kurulmamış alanları temsil eder. Eğer aldığınız yer bir arsa ise mavi tapu normaldir; ancak içinde bina olan bir yer için mavi tapu görüyorsanız, o binanın ruhsat ve iskan durumunu iyice sorgulamanız gerekir.
- Pembe Kenarlı Tapular: “Mülkiyet”in tescillendiği tapulardır. Üzerinde bir yapının bulunduğu, bağımsız bölümlerin belirlendiği konut veya iş yerleri için verilir.
Kat İrtifakı mı, Kat Mülkiyeti mi?
Ev alırken en çok karşılaşılan ve karıştırılan ikili budur.
- Kat İrtifakı: İnşaatına başlanacak veya devam eden bir binadaki payınızı gösterir. Henüz “iskan” (yapı kullanım izin belgesi) alınmamıştır. Proje üzerinden satışlarda bu tapu türü kullanılır.
- Kat Mülkiyeti: Binanın tamamlandığı, projesine uygun yapıldığı ve iskanının alındığı anlamına gelir. Hukuki açıdan en sorunsuz mülkiyet türüdür. Bankaların kredi verme süreçlerinde en sevdiği “temiz” tapu budur.
Hisseli Tapu: Ortaklı Mülkiyetin Riskleri
Hisseli tapu, bir gayrimenkulün tek bir kişiye değil, birden fazla ortağa ait olduğunu gösterir. Ancak burada kritik bir detay var: Hisseli tapuda kimin hangi metrekareye sahip olduğu fiziksel olarak belli değildir.
- Risk: Diğer hissedarların “Şufa Hakkı” (Önalım Hakkı) vardır. Siz hissenizi yabancı birine satmaya kalktığınızda, diğer ortaklar “önce ben almalıydım” diyerek dava açabilir.
- Çözüm: Hisseli tapu alırken mutlaka paydaşlar arası rızai taksim sözleşmesi yapılıp yapılmadığı kontrol edilmelidir.
Müstakil (Tek Şahıs) Tapu: Tam Hakimiyet
Gayrimenkulün tek bir kişiye veya tüzel kişiliğe ait olduğu, sınırların net, kararların tek elden verildiği mülkiyet türüdür. Satış, ipotek veya tadilat işlemlerinde sadece sahibinin imzası yeterlidir; bu da işlem hızını ve güvenliğini artırır.
Satın Almadan Önce Son Kontrol!
Hangi tapu türü olursa olsun, tapu dairesine gitmeden önce mutlaka e-Devlet veya Web-Tapu üzerinden mülkün üzerinde haciz, ipotek veya şerh olup olmadığını kontrol etmelisiniz. Unutmayın; tapunun rengi pembe olsa da üzerindeki bir “ihtiyati tedbir” şerhi, hayalinizdeki yatırımı kabusa çevirebilir.