Türkiye’de barınma ihtiyacı, hızla yükselen fiyatlar ve eriyen alım gücü sebebiyle temel bir hak olmaktan çıkıp lüks bir ayrıcalığa dönüştü. Bugün ortalama standartlarda bir konutun satış bedeli 10 milyon TL sınırına dayanırken, dar ve orta gelirli vatandaşlar için ev sahibi olmak neredeyse hayal oldu.
Yıllarca uygulanan geleneksel model; birikmiş peşinatın üzerine çekilen uzun vadeli ve ödenebilir banka kredisiyle mülk edinmeye dayanıyordu. Ancak mevcut finansal koşullarda konut kredisi faizleri, “bir ev alıp üç ev parası geri ödeme” tablosu ortaya koyuyor. Yüksek faiz oranlarının yanı sıra bankaların kredi limitlerini kısması, finansmana erişim kanallarını tamamen tıkamış durumda.
Kira Çıkmazı Derinleşiyor
Satın alma gücünün düşmesiyle birlikte kiralık konut piyasasında da tarihi bir baskı yaşanıyor. Yaşanabilir standartlardaki kiralık dairelerin giriş seviyesi 40-50 bin TL bandına yerleşti. Temmuz 2026 verilerine göre Yeni Kiracı Endeksi’nin aylık bazda %1,7, yıllık bazda ise %32,4 artış göstermesi, kiracıların üzerindeki mali yükü açıkça özetliyor. Vatandaş ne kredi çekip ev alabiliyor ne de gelirini aşan kiraları rahatça karşılayabiliyor.
Özellikle genç nüfus ve yeni evlenen çiftler açısından durum daha da karmaşıklaşıyor. Maaşlardan mutfak, ulaşım ve fatura giderleri düşüldüğünde peşinat biriktirmek imkânsız hale geliyor.
Kampanyalar ve Sosyal Projeler Yeterli mi?
İnşaat sektörünün geliştirdiği “sıfır faiz”, “şirket içi vadelendirme” ya da kamu destekli sosyal konut modelleri dönemsel bir rahatlama sunsa da yapısal sorunu çözmekte yetersiz kalıyor. Nihai tüketici günün sonunda yine yüksek kredi maliyetleri ve finansman bariyeriyle baş başa kalıyor.
Uzmanlar, krizin aşılması için yalnızca konut arzını artırmanın tek başına çözüm olmadığını vurguluyor. Üretilen konutların reel alım gücüne hitap etmesi, uzun vadeli ve düşük maliyetli alternatif finansman mekanizmalarının hayata geçirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Barınma krizinin toplumsal bir çıkmaza dönüşmemesi adına, arz üretiminin ötesine geçilerek vatandaşın bu konutlara erişimini sağlayacak sürdürülebilir bir ulusal konut politikasının devreye girmesi şart görülüyor.
